topimage
HomePage Header Header
Image_t3
Left BG
Divider
Arrow Bullet

Почеток

Divider
Arrow Bullet

Содржина

Divider
Arrow Bullet

Вовед

Divider
Arrow Bullet

Краток историјат на градот Скопје

Divider
Arrow Bullet Население
Divider
Arrow Bullet
Скопски маала
Divider
Arrow Bullet Регулационен план
Divider
Arrow Bullet Улиците во градот
Divider
Arrow Bullet Градежна активност
Divider
Arrow Bullet Водовод
Divider
Arrow Bullet Јавни бањи и амами
Divider
Arrow Bullet Јавна хигиена
Divider
Arrow Bullet Јавна канализација
Divider
Arrow Bullet
Електрификација
Divider
Arrow Bullet Сообраќај
Divider
Arrow Bullet Пошта
Divider
Arrow Bullet

Скопската чаршија и занетчиство

Divider
Arrow Bullet Трговија и трг. врски
Divider
Arrow Bullet Банкарство
Divider
Arrow Bullet Индустрија
Divider
Arrow Bullet Хотелиерство
Divider
Arrow Bullet
Јавна безбедност
Divider
Arrow Bullet Социјални прилики
Divider
Arrow Bullet Здравство и хигиена
Divider
Arrow Bullet Ветеринарна служба
Divider
Arrow Bullet Паркови и зеленила
Divider
Arrow Bullet Театар
Divider
Arrow Bullet Скопски кина
Divider
Arrow Bullet Корзото и прошетки
Divider
Arrow Bullet
Кафеани
Divider
Arrow Bullet Плажи
Divider
Arrow Bullet Излетнички места
Divider
Arrow Bullet Цркви и црк. живот
Divider
Arrow Bullet Градски гробишта
Divider
Arrow Bullet Просветни прилики
Divider
Arrow Bullet Научни друштва
Divider
Arrow Bullet
Музеи
Divider
Arrow Bullet Културно-уметнички живот
Divider
Arrow Bullet Спортски живот
Divider
Arrow Bullet Односи во семејство
Divider
Arrow Bullet Материјална култура
Divider
Arrow Bullet
Духовна култура
Divider
Arrow Bullet Заклучок
Divider
Arrow Bullet Извори
Divider
Arrow Bullet

Подарени етнолошки предмети од старите скопски фамилии за Музеј на град Скопје

Divider
Arrow Bullet
Divider
   

Војнички гробишта

Војничките христијански гробишта биле уредени, чисти, оградени и  парцелисани, а се наоѓале кај Храмот на славата. Според едно писмо од Министерството за вера на Кралството СХС, во 1920 год. била донесена уредба за одржување на воените гробишта. Според оваа уредба, за воените гробишта се грижеле подрачните парохиски свештеници и црковните општини.  На секој гроб се ставал дрвен крст од тврдо дрво, обоен со масна црна боја, а на крстот се испишувало името и презимето, местото од каде бил војникот и единицата. Гробиштата биле оградени со жица и колци. [1]

Во 1921 год. Општинскиот одбор со одлука одредил бесплатно земјиште со површина од 800м2 за англиските воени гробишта до француските гробишта. Во 1922 год. овие гробишта биле проширени уште за 600м2.

Во 1922 год. на француската влада í било дозволено да ги закопа своите паднати борци на земјиште кое се наоѓало кај тогашната коњичка касарна. Во 1923 год. со   одлука била одобрена и површина од 8-10000м2 во Топаана. Француските гробишта биле оградени со бодликава жица. [2]

 

31.9а  Француските гробишта, МГС вл. бр. 1577

Со оглед на составот на населението со различна вера  и националност, било разбирливо постоењето на многу гробишта (седум граѓански и две воени). Секое маало во својата близина си имало и свои гробишта. Меѓутоа, малку гробишта биле уредени според законските прописи. Гробиштата немале пристапни патишта, околината не одговарала на потребите, гробиштата не биле оградени, ниту пак имале потребни згради за чувари, згради за давање помени, ниту згради за привремено сместување на умрени од заразни болести. За умрените не се воделе книги  и често не можеле да се пронајдат одредени гробови. Поради непристапноста до гробиштата, луѓето ги носеле мртвите на раце. [3]

Поради ваквата состојба, во 1931 година   Санитетското одделение   издало наредба  за начинот на закопување на умрените. [4] Според таа наредба, кога некој ќе умрел дома, старешината на куќата бил должен смртниот случај да го пријави на дежурниот лекар, каде што ги поднесувал сите податоци за умрениот. Со доаѓањето на лекарот во куќата на умрениот се издавал посмртен лист. Со посмртниот лист  во општинскиот суд се плаќала такса за гроб и се утврдувало местото на гробот. Гробарот бил должен да го подготви  гробот во димензија од 3-4 метри, а ако некој барал поголем простор за гроб, таксата била  поголема. Гробови кои не биле постари од десет години , не смееле повторно да се употребуваат, освен ако семејството тоа не го бара. Во случај гробот да немал никакви  податоци за умрениот, се барала дозвола од Санитетското одделение за повторна употреба на гробот. Носењето на умрените на раце било забрането, бидејќи за таа намена имало мртовечка кола која за сиромашните граѓани била давана бесплатно.

Во Скопје, во периодот меѓу двете светски војни имало вкупно три погребални претпријатија  - Голгота,  Палестина и Конкордија.

 

31.10. Погребална кола на претпријатието “Палестина”, 1932 год., Архив на Македонија

 

31.11. Погребот на Спиро Хаџи Ристиќ, 13-10-1938 год., градоначалник на Скопје, МГС инв. бр. 4780

Секоја сабота се вршеле помени на гробиштата кога се наречувало на умрените, во импровизирани стихови. Задушници биле пред Прочка,  спроти Духови и  пред Митровден. [5] Гробовите претежно биле   од камен. Побогатите семејства имале богато изработени надгробни споменици, најчесто од камен.

На муслиманските гробишта на гробовите се ставале капаци од табут, а постоело верување дека ако пукне свеж гроб во правец на главата, тогаш ќе умре уште некој од семејството. Надгробните плочи биле изработувани во долгнавест облик, а некои од горната страна завршувале полукружно. [6]


[1] Архив на Македонија 512.Администратор на православната скопска Митрополија, кутија 2 , 1920 год.

[2] Фонд Светозар Раичевиќ, Исечок од весникот “Политика”, “Француско војно гробље код Скопља”, 30 јули 1922год., Архив на Македонија.

[3] Гробља у Скопљу, д-р Хран Јоксимовић, Скопски Гласник бр.54, 1930, 3.

[4] Статут о успостављању и раду новог гробља у Скопљу, Скопски Гласник бр.387, 388, 391, 392, стр.5, 1935 год.

[5] М. С. Филиповић, “Обичаи и веровања у Скопској котлини”, Београд 1939, 462, 464.

[6] М. С. Филиповић, “Обичаји и ...”, стр.477.