Просветните прилики во градот
	Основни училишта
	Средни училишта
	Средни стручни училишта
	Филозофски факултет
	Градска библиотека
	Книжарници и печатници

За време на Првата светска војна, српските училишта биле заменети со бугарски, а по завршувањето на војната кон крајот на септември 1918 година, до прогласувањето на Кралството на СХС, српските власти ги затвориле сите бугарски училишта и се стремеле што побргу да ги обноват сите поранешни српски училишта. [1]

Во 1918 год.  просветните прилики во Македонија, тогашна  Јужна Србија , биле многу тешки. Воената пустош се чувствувала насекаде. Земјата била сосема разурната и без најпотребните материјални средства, а од некогашниот ентериер во училиштата немало ни трага. Тоа особено го отежнувало обновувањето на школството. Училишните згради кои најчесто служеле за болници или други воени потреби биле многу оштетени, често без прозорци, врати и подови. Учениците од дома си носеле столчиња за да седат на настава. [2]

Во прво време немало никакви учебници бидејќи бугарските власти ја запалиле целата српска литература.

До крајот на учебната 1918/1919 год. се формирале речиси исто онолку училишта колку што имало и пред бугарската окупација (1915-1918год. ) и во нив започнале да учат нешто повеќе ученици од пред војната. Така, просечно на 3000 ученици доаѓало едно училиште.

При уписот на учениците во првата повоена година се појавиле многу тешкотии. Прво, поради непостоење на документи, не се знаела точната возраст на учениците ниту пак колку одделенија завршиле  пред Првата светска војна. Друга пречка претставувало непознавањето на српскиот јазик кој бил наметнат како наставен. Училишната мрежа била развиена онолку колку што í одговарало на политиката на владеачката класа на Кралството Југославија. Повеќе од 40% од децата од поширокото градско подрачје (селата) останале неопфатени во училиштата.

  Наставата започнала во февруари 1919 год. и се изведувала по курсеви. Планот за таквиот вид на настава бил изработен по примерот на скратената настава во Франција, а како база за обновување на школството во Македонија служела неговата претходна организација   изведена во учебната 1913/1914 год.

Првиот курс почнал на 1.02.1919 год. со траење од 4 месеци, а последниот траел од 16. 03 до 15. 06. 1920 год. Речиси во сите училишта за време на првите три скратени учебни години се работело со полудневна настава, поради немање доволен број училишни простории, а и поради недостиг на наставнички кадар. [3]

Поради тоа што голем број учители не се јавиле на повикот да се вратат на своите  работни места, просветните и управни власти морале да го решат прашањето на егзархиските учители. Нив ги испратиле на курсеви во Шумадија и Кралево. Односот кон учителскиот кадар, по потекло од Македонија, бил непријателски, кон него се однесувале со недоверба  иако тој кадар бил школуван во српски училишта, па дури и во учителските школи. За овој кадар, од политички причини,се барало да не се поставува на служба во Македонија, а уште помалку во родните места, со цел да се оневозможи македонскиот народ да се изолира од власта.