Куќите во градот
	Внатрешно уредување на куќите		Храната на населението		Облеката на скопјани
	Покуќнина од дрво		Храна од растително потекло		Новата европска облека
	Покуќнина од метал		Зеленчук		Машка и женска облека
	Покуќнински предмети од стакло, керамика, порцелан		Овошје		Детска облека
	Текстилна покуќнина		Храна од животинско потекло		Невестинска облека
			Риба		Чевли
			Млеко и млечни производи		Покривање на главата и чешлање на косата
			Зачини		Китење и украсување
			Пијалаци

Градот Скопје на почетокот на 20 век личел на типичен турски град. Под влијание на трговијата и трговските врски, како и благодарение на засиленото влијание на европските елементи во градежништвото, се менувал и ликот на градот. Се менувале не само градските куќи, туку и куќите во непосредна близина на градот. Приземните куќи  се развивале во хоризонтален и во вертикален правец. Најголем дел од старите куќи биле приземни, направени од  кал и дрво, од плитар или  трошен материјал.

Во маалата на левата страна на реката Вардар имало македонски и муслимански типови на куќи.

На пример, македонските куќа во Чаир била речиси исти како и на почетокот на векот. Една одаја служела за дневен престој, за спиење и за јадење и за приготвување на храна. Ако фамилијата била поголема, за дневен престој имало две функционални одаи, т.е. готвењето на храната се одвивало  во една просторија или во помошни летни одделенија. Кон просторот за живеење се надоврзувала визба, каде што се чувал огревен материјал, ракија, вино, зимница, месо, брашно и слично. Имало и просторија за гости. Зад куќата имало двор со минијатурна градина. Иако Скопје бил збиен град,   ретко можело да се најде куќа без бавча со цвеќиња. Куќите најчесто биле свртени кон дворовите, а пенџерињата  свртени кон улицата, задолжително биле со решетки. Биле ѕидани и куќи  на два ката со веранди и пенџериња. Катот обично имал светли и убави одаи со миндери покриени со батании ткаени од разнобојна волна. Во одаите имало многу долапи за чување постелнина, облека и други покуќнински предмети.

Муслиманските куќи располагале со поголем простор. Тие не се развивале во височина и затоа, по правило, останувале приземни. Во внатрешната организација, муслиманската куќа  задоволувала  упростена симетрична шема. Централниот  дел служел за поминување и ги обединувал станбените одделенија, подолу имало простор за комуницирање, а од горе миндерлук, диван - кана, за примање гости и седење. Одаите  биле расположени речиси секогаш по две од секоја страна. Тие служеле за спиење и за поминување на “харемлакот” за жените. [1] Побогатите муслимани имале  по две куќи од кои  една била за жените и се нарекувала “харемлук”, а другата за мажите “селамлук”. Мошне интересна и карактеристична била поврзаноста на дворовите што овозможувало да се оди од една куќа во друга без да се излегува на улица.  Дворот на овие куќи бил опколен со високи ѕидови, бидејќи муслиманските обичаи не дозволувале жената да биде видена од други мажи. Во дворот се влегувало преку дворна порта.

На десната страна на реката Вардар, во периодот помеѓу двете светски војни, се граделе убави, пространи и модерни куќи. Во архитектурата на овие куќи се согледувало влијанието на западната архитектура. Тие најчесто биле со приземје и кат, но се граделе и куќи на неколку ката.  Во централното градско подрачје, повеќекатните куќи најчесто во приземјето имале дуќани. На катот имало по еден или неколку апартмани. Овие апартмани достигнувале површина и до 150 м².  Украсните елементи на фасадата го покажувале европското влијание. Прозорците биле големи и украсени со разновидни архитектонски решенија. Во 30-тите години на 20 век во употреба бил  материјал за покривање на куќите т.н. етернит (англиски или француски тип за покривање куќи). [2] Овој модерен материјал за покривање на куќите бил подобар од традиционалниот начин на производство на плитар и ќерамиди. [3] Внатрешноста на куќите била пространа. Таваните биле високи и до 3,5 м.  За поврзување на катовите биле градени внатрешни скали. Секоја нова куќа имала простран салон за гости. Се водело сметка сите членови во семејството да имаат своја соба. Во плановите за куќите влегувала и соба за домашната послуга. Се граделе и пространи бањи. Голем дел од куќите до 1940 год. имале струја, водовод и канализација. Особено внимание се посветувало на дворовите кои имале убави железни врати, многу цвеќе и овошни дрва.

На периферијата на градот биле градени  колиби од привремен  карактер. Покрај овој тип на куќи, имало и примитивни куќи, соѕидани од наједноставен материјал  кои честопати биле нарекувани “клетвари”. Тие биле покриени со ламарина и најчесто биле лоцирани на периферијата на градот. Во ваквите куќи живееле претежно Цигани, особено во маалото Топхана. Тие не биле доволно осветлени, бидејќи имале мали пенџериња.

Периферните куќи од типот на колиби се претворале во “згради” за постојано живеење. Приземниот дел на ваквите “згради” немал под. Во просторијата за живеење имало огниште за готвење на храна. Со прегради биле одделувани просториите за  чување зимници и сл.  Во просторија наречена “клет” се чувал  добитокот. На катот, освен одаите за живеење, се простирал долг чардак колку и самата куќа. Летно време на чардакот се спиело, а на него се сушеле   алишта, но и нанижани пиперки, се врзувале  китки  босилок  и други лековити тревки за домаќинството.

Главната работа на Панче  Велков се состоела во изградба на куќи и нивно издавање. Изградил околу 50 стана и 16-18 дуќани во Еврејското маало и на улицата “Крал Петар”. Проектите за куќите биле изработени од архитектот Артемушкин, а проектите за конструкцијата ги изработувал Жерновски.

Една од поубавите куќи била вилата “Мала Венеција” која се наоѓала во Еврејското маало, изградена во 1927 год., а адаптирана  во 1936 год. со мермер, керамички плочки, балкони.

Големите куќи кои се граделе имале по 8 луксузно опремени станови. Приходите од издавањето на куќите и дуќаните на семејството му овозможиле добар живот.

Панче Велков  во 1937 год. ја изградил последната куќа која имала 10 стана по 156 м2, а се наоѓала во Еврејското маало.

Внатрешноста на сите куќи била луксузна за тоа време, со два влеза, еден во салонот и еден за кујната и девојачката соба. Собите биле со паркет, керамички плочки, калиеви печки, бојлери и др.

Семејството живеело во куќа на главната улица “Крал Петар”, современо уредена со мебел од странство, трпезарија од Виена, а во 30-тите години набавиле и персиски килими [4] .  Во кујната имале ладилник на мраз. До кујната имало просторија за перење на алиштата со казани, корита и др. [5]

Семејството Чохаџиќ до 1938 год. живеело во куќа под наем која се наоѓала до Скопската Митрополија, а во 1938 год. изградиле куќа во Пајко маало. Куќата била солидно градена, со влез од улица, висок сутерен, со спални соби на катот, и таван со две соби.

Дневната соба била пространа со изѕидан камин , а во сутеренот биле сместени кујната, ложилницата и подрумските простории. Куќата имала сопствено етажно греење, водовод, канализација и бања.

Мебелот во куќата бил набавен во Солун.  Дневната соба била со мебел обложен со црвен сомот, а на катот  имало салон во кој се пречекувале гости. [6]

37.1. Тапија и проект на куќата на Ѓорѓи  Трпчановски и Никола Ефтимов, изградена во  1926 год.  во центарот на градот

37.2. Проект на зградата на Читкушеви од арх. Иван Артемушкин од 1931 год.

37.3. Проект на куќата на Шкаперда  од 1930 год.